Khwāja Aḥmad Yasawī
1093 — 1166 · Türk (Yesi/Qazaxıstan) · Türk Sufizmi, İslam mistisizmi
„Eşqsiz can quşsuz yuva kimidir — boş və ölü.“
Bioqrafiya
Türk sufi ənənəsinin atası, Yesəviyyə təriqətinin qurucusu. Yesi (indiki Türküstan, Qazaxıstan) şəhərindən doğulub. Buxarada Yusuf Həmədaninin yanında sufi təhsili aldı. 63 yaşında — Peyğəmbərin vəfat etdiyi yaşda — yeraltı hücrəyə çəkildi, ömrünün qalan hissəsini orada keçirdi. 'Hikmətlər' əsərini Türkcə yazdı — İslam mistisizmini Türk dilinin ilk böyük şeiri kimi ifadə etdi.
Təsiri
Yesəviyyə təriqəti Orta Asiya, Anadolu, Volqa boyunda İslamın yayılmasının əsas vasitəsi oldu. Hacı Bektaş Vəli, Yunus Əmrə onun ənənəsindən gəlir.
Əsas İdeyalar
- Türkcə sufi şeiri - ilahi eşqi xalq dilinə gətirmək
- Pir-mürid münasibəti - sufi yolun rəhbərliklə keçilməsi
- Nəfsin arındırılması - sufi məqamlar sistemi
- İlahi eşq - Tanrıya qovuşmanın yeganə yolu sevgidir
- 63 yaş simvolu - Peyğəmbərə ittiba
- Zühd və Tərk-i Dünya - dünya malından uzaqlaşmaq
Əsərləri
Divan-ı Hikmet (Hikmətlər Divanı)