Aristotel
„Biz təkrar-təkrar etdiklərimizik. Deməli, mükəmməllik hərəkət deyil, vərdişdir.“
Bioqrafiya
Platonun ən görkəmli şagirdi və Makedoniyalı İskəndərin müəllimi. Məntiq, etika, metafizika, biologiya, fizika, siyasət, poetika - demək olar hər sahədə əsər yazıb və hər birinin əsasını qoyub. Müəllimi Platonun idealizminə qarşı çıxaraq empirik müşahidəni fəlsəfəyə gətirən ilk böyük düşünürdür. Lisey adlı öz məktəbini təsis edib. 158 şəhər-dövlətin konstitusiyasını tədqiq etmiş, biologiyada 500-dən çox heyvan növünü təsnif etmişdir. Əsərləri itmiş, yalnız mühazirə qeydləri qalıb, amma bu qeydlər belə bütün Qərb intellektual ənənəsini formalaşdırıb.
Təsiri
Elmin əsasını qoyub. İslam fəlsəfəsində İbn Sina və İbn Rüşd onu 'Birinci Müəllim' adlandırıb. Xristian sxolastikasında Tomas Akvinalı onun fəlsəfəsini teologiya ilə birləşdirib. Formal məntiq, biologiya, siyasət elmi və ədəbiyyat nəzəriyyəsinin qurucusu hesab olunur.
Əsas İdeyalar
- Qızıl orta - fəzilət iki ifrat arasındakı tarazlıqdır
- Dörd səbəb nəzəriyyəsi (material, formal, effektiv, final)
- Phronesis - praktik müdriklik
- İnsan siyasi heyvandır (zoon politikon)
- Eudaimonia - xoşbəxtlik fəzilətli fəaliyyətdədir
- Sillogizm - formal məntiqin əsası
- Substansiya və aksidensiya ayrımı
Əsərləri
Əlaqəli Terminlər
Yunan fəlsəfəsində fəzilət, mükəmməllik
Doğru və səhv, xeyir və şərin nəzəriyyəsi
Yunan fəlsəfəsində ən yüksək xeyir, xoşbəxtlik, çiçəklənmə
Xarakter və fəzilətlərə əsaslanan etik nəzəriyyə
Ümumi ideyalar və ya anlayışlar
Düzgün mülahizə və arqumentasiyanın qaydaları
Varlığın təbiəti, reallığın strukturu haqqında elm
Varlıq nəzəriyyəsi - nəyin mövcud olduğunu öyrənən fəlsəfə
Praktik müdriklik, ağıllı qərar vermə bacarığı
Universalların (ümumi anlayışların) real mövcud olduğu görüş
Özlüyündə mövcud olan, başqa şeyə ehtiyacı olmayan varlıq
Boş lövhə - ağlın doğuşda boş olması
Məqsəd, son nöqtə, kamilliyə çatma
Mövcud olmaq, olmaq
Ən yüksək dəyər, etikanın məqsədi
Mücərrəd düşünmə, problem həlli, öyrənmə qabiliyyəti
Hüquq, ədalətli bölüşdürmə, sosial nizamlılıq
Xüsusi hallardan ümumi nəticə çıxarmaq
Ümumi prinsiplərdən xüsusi nəticə çıxarmaq
Aristotelin fəlsəfəsinə əsaslanan fəlsəfi ənənə
Hər bir varlığın onu 'o' edən dəyişməz bir mahiyyətinin (özünün) olduğu inancı
Sistemin bütövlükdə onu təşkil edən hissələrin cəmindən daha böyük və fərqli olması prinsipi
Kainatdakı proseslərin kor təsadüflər nəticəsində deyil, müəyyən bir məqsəd (telos) və ya son nöqtəyə doğru irəliləməsi inancı