Kātib Chelebī (Ḥājjī Khalīfa)
1609 — 1657 · Türk (Osmanlı) · Elm fəlsəfəsi, Tarix fəlsəfəsi
„Elm nə doğu, nə qərbə aiddir — elm insanlığın ortaq mirasıdır.“
Bioqrafiya
Osmanlı dövründə elmi düşüncənin ən parlaq nümayəndəsi. İstanbulda doğulub. 'Keşfü'z-Zünun' əsəri ilə 15.000 ərəbcə, türkcə, farscə əsəri kataloqladı. Qərb elminə açıq idi — Latın coğrafiyasını, astronomiyasını Osmanlıya tanıtdı. Osmanlı'nın Qərb elmindən geri qalmasını ilk tənqid edən düşünürdür.
Təsiri
Osmanlı intellektual tarixinin əsas mənbəyi. Qərb elminə açıqlığın ilk sistematik müdafiəçisi. Osmanlı biblioqrafiya elminin qurucusu.
Əsas İdeyalar
- Osmanlının Qərb elmindən geridə qalması tənqidi
- Elm üçün din-dünya ayrılığı - hər elm öz metoduna malikdir
- Biblioqrafik elm - bilginin sistematik kataloqlanması
- Coğrafi bilik siyasi gücdür
- Tarix qanunlara tabedir - İbn Xəldun metodunu davam etdirir
- Mənbə tənqidi - tarixçi şahidlərə əsaslanmalıdır
Əsərləri
Keşfü'z-Zünun - biblioqrafiya Cihannüma - coğrafiya Fezleke - Osmanlı tarixi Mizan-ül Hakk (Haqq Tərəzisi)