Mo Di (Mozi / Mo Tzu)
e.ə. 470 — e.ə. 391 · Çin · Mozizm
„Başqasının dövlətini öz dövlətin kimi sevərsən, onda müharibə olmaz.“
Bioqrafiya
Konfutsiçiliyin ən güclü rəqibi. Ehtimalən sənətkar sinifindən gəlib. Konfutsinin ritualçılığını, aristokratizmi, müharibəni tənqid etdi. Evrensel sevgi (jian ai) anlayışı ilə — ailə, sinif fərqi olmadan hamıya sevgi — Konfutsiçi ailə vurğusuna qarşı çıxdı. Tərəfdarları fəal şəkildə müharibə əleyhinə mövqe tuturdular.
Təsiri
Qədim Çin fəlsəfəsinin Konfutsiçiliyə ən güclü alternativini yaratdı. Evrensel sevgi anlayışı xristianlıq, buddizm ilə müqayisə edilir. Müasir faydalılıq etikası ilə maraqlı paralellər var.
Əsas İdeyalar
- Evrensel sevgi (Jian ai) — fərq qoymadan herkəsi sevmək
- Faydalılıq etikası — xeyir ən çox insanın faydasıdır
- Müharibənin rədd edilməsi — hücum müharibəsi yanlışdır
- Tutumluluq — israfın tənqidi, ritualın sadələşdirilməsi
- Göyün iradəsi — əxlaqi standartların ilahi əsası
- Meritokratiya — nəsil deyil, qabiliyyət əsasında idarəçilik
Əsərləri
Mozi (71 fəsil, qismən qorunub)