Jean-Paul Sartre
„İnsan azadlığa məhkumdur.“
Bioqrafiya
Ekzistensializmin ən tanınmış nümayəndəsi və 20-ci əsrin ən məşhur ictimai ziyalısı. Parisdə doğulub, Ecole Normale Supérieure-da oxuyub, burada Bovuar ilə tanış olub. Nobel ədəbiyyat mükafatını rədd edən ilk yazıçı olub (1964). 'Mövcudiyyət mahiyyətdən əvvəldir' prinsipi ilə insanın əvvəlcədən müəyyən edilmiş təbiəti olmadığını, hər kəsin öz mahiyyətini özünün yaratdığını müdafiə edib. Filosof, romançı, dramaturq, esseist və siyasi aktivist kimi fəaliyyət göstərib. İkinci Dünya Müharibəsində Müqavimət hərəkatına qoşulub, sonra sol siyasi hərəkatlarda aktiv iştirak edib.
Təsiri
Ekzistensializmi popular mədəniyyətə gətirib - Paris kafelerindən bütün dünyaya yayıb. Ədəbiyyat, teatr, kino, psixologiya və siyasi aktivizmə dərin təsir edib. Bovuar onun fəlsəfəsini feminist istiqamətdə inkişaf etdirib. Frantz Fanon postkolonial mübarizədə Sartrdan ilhamlanıb. Müasir ekzistensialist psixoterapiyanın əsasını qoyub.
Əsas İdeyalar
- Mövcudiyyət mahiyyətdən əvvəldir - əvvəl varıq, sonra nəyik
- İnsan azadlığa məhkumdur - seçim qaçılmazdır
- Bad faith (mauvaise foi) - özünü aldatma, azadlığını inkar etmə
- Cəhənnəm başqalarıdır - başqalarının baxışı bizi əşyalaşdırır
- Məsuliyyət - azadlıq məsuliyyətlə gəlir
- Angaje ədəbiyyat - yazıçı cəmiyyət qarşısında məsuldur
Əsərləri
Əlaqəli Terminlər
Həyatın məna axtarışı ilə kainatın sükutu arasındakı ziddiyyət
Öz həqiqi 'mən'inə uyğun yaşamaq
Seçim etmək qabiliyyəti, məcburiyyətdən azad olmaq
Mövcudluğun mahiyyətdən əvvəl gəldiyi fəlsəfi cərəyan
Şüur təcrübələrinin strukturunu öyrənən fəlsəfə
Şüurun həmişə 'nəyəsə' yönəlmiş olması
Qitə Avropası fəlsəfi ənənəsi (Almanya, Fransa)
Ekzistensial qorxu, mövcudluğun özündən gələn narahatlıq
Mövcud olmaq, olmaq
Həyatın sonu, ekzistensial məsələ
Özünü aldatmaq, azadlıqdan qaçmaq