François-Marie Arouet (Voltaire)
1694 — 1778 · Fransız · Maarifçilik, Deizm
„Mən fikrinizlə razılaşmıram, amma onu ifadə etmək hüququnuzu canımla müdafiə edəcəyəm.“
Bioqrafiya
Fransız maarifçiliyinin simvolu, kilsəyə, despotizmə, intolerantlığa qarşı mübarizənin yorulmaz qalemi. Parisdə doğulub, Bastiliyaya həbs edilib, İngiltərəyə sürgün olunub. Nyutonun fizikas ilə tanışlığı dünyagörüşünü dəyişdirdi. 'Əzmə alçaqları!' (Écrasez l'infâme) şüarı kilsənin dini zülmünə qarşı idi. Qoca yaşında Ferney kəndini bir aydınlanma mərkəzinə çevirdi.
Təsiri
Fransız Maarifçiliyinin simvolu. Din azadlığı, söz azadlığı, tolerantlıq üçün döyüşdü. Fransız İnqilabına zəmin hazırladı. Müasir sekulyarizm, humanizm, söz azadlığı anlayışlarının intellektual babası.
Əsas İdeyalar
- Din tənqidi - fanatizm bütün bəlaların anasıdır
- Tolerantlıq - din fərqliliklərinə qarşı hörmət
- Deizm - yaradıcı Tanrı mövcuddur, lakin insan işlərinə qarışmır
- Elmi metodun üstünlüyü - kilsə dogmasına qarşı empirik bilik
- Sosial tənqid - əsilzadəlik, mütləkiyyət, köhnə qurumlar
- Eyni zamanda satirik ədib - Candide, Zadig
Əsərləri
Candide Fəlsəfi Məktublar (Lettres Philosophiques) Fəlsəfi Lüğət Zadig