Yūsuf Khāṣṣ Ḥājib
1019 — 1085 · Türk (Balasagun/Qırğızıstan) · Türk-İslam fəlsəfəsi, Etika
„Bilik insanı heyvan sırasından çıxarıb, mələk dərgahına yüksəldər.“
Bioqrafiya
Türk-İslam fəlsəfi ədəbiyyatının zirvəsi sayılan 'Kutadgu Bilig' əsərinin müəllifi. Balasagun şəhərindən (indiki Qırğızıstan) doğulub. Qarahanlı sarayında yaşayıb. 'Kutadgu Bilig' (Səadətə Aparan Bilik) əsərini yazmış və Qarahanlı hökmdarı Tabğaç Buğra Xana təqdim etmişdir. Türk dilinin ən qədim fəlsəfi əsərini yaratmışdır.
Təsiri
Türk dilinin ən qədim fəlsəfi abidəsi. Türk-İslam siyasi fəlsəfəsinin əsas klassiki. Orta Asiya, Anadolu, Azərbaycan Türk mədəniyyətinə dərin təsir etmişdir.
Əsas İdeyalar
- Dörd prinsip - ədalət (Kün Togdı), səadət (Ay Toldı), ağıl (Öğdülmiş), qənaət (Odgurmuş)
- İdeal hökmdar - ədalətli, bilgili, mərhamətli olmalıdır
- Bilik səadətin açarıdır - cahil xoşbəxt ola bilməz
- Dövlət əxlaqı - siyasətin etik əsasları
- Türk dövlət ənənəsi - İslam ilə Türk dövlət anlayışının sintezi
- Qənaət fəziləti - dünya malına bağlı olmamaq
Əsərləri
Kutadgu Bilig (Səadətə Aparan Bilik) - 6645 beyt